Śmigłowiec lub helikopter (gr. héliks, D. hélikos - skręcony; pterón - skrzydło) – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), który wytwarza siłę nośną dzięki ruchowi obrotowemu wirnika lub wirników napędzanych przez silnik, a obecnie coraz częściej przez 2, a czasem nawet 3 silniki. Wirnik zbudowany jest z odpowiednio profilowanych łopat osadzonych w głowicy.
Chociaż pierwsze projekty maszyn działających na tej zasadzie tworzył już Leonardo da Vinci, pierwszy lot śmigłowca, zaprojektowanego przez Paula Cornu, miał miejsce w 1907 roku (lot na wysokości ok. 30 cm przez 20 s), a pierwszym śmigłowcem, którego lot był w pełni kontrolowany, był Focke-Wulf Fw 61 z 1936.
Za "ojca" śmigłowca powszechnie uważa się rosyjskiego konstruktora, pracującego w Stanach Zjednoczonych, Igora Sikorskiego, który w 1940 zaprojektował Vought-Sikorsky 300. Była to pierwsza działająca maszyna z jednym wirnikiem nośnym i śmigłem ogonowym, które rozwiązywało problem momentu reakcyjnego (zwanego też momentem oporowym) jaki oddziaływa na kadłub śmigłowca a pochodzący z napędu wirnika nośnego. Ten układ, zwany klasycznym, jest wykorzystywany po dziś dzień w większości maszyn.
Pierwszy śmigłowiec jaki trafił do służby był niemiecki Flettner Fl-282 Kolibri - mała, 2-miejscowa maszyna obserwacyjna i łącznikowa, której prototyp oblatano w 1941, a do 1943 zbudowano ok. 20 sztuk. Początkowo stosowana w Kriegsmarine w ochronie konwojów, potem do współpracy z artylerią. Kolejnym typem wprowadzonym na wyposażenie był Sikorsky R-4 oblatany w styczniu 1942 roku, wyprodukowany na zlecenie US Navy w ilości 131 sztuk. W 1944 znalazły one zastosowanie w Birmie do ewakuacji zestrzelonych pilotów i w 1944 zastąpione zostały przez doskonalszy Sikorsky R-6.
Śmigłowce dwuwirnikowe mogą mieć wirniki umieszczone współosiowo (na jednej osi, obracające się w przeciwnych kierunkach - układ Kamowa), lub w układzie podłużnym (z przodu i z tyłu kadłuba) który został zapoczątkowany przez konstruktora polskiego pochodzenia Franka Piaseckiego, rzadko w układzie krzyżowym, (układ Flettnera), wyjątkowo w układzie poprzecznym (np. nieudany Mi-12).
Kombinacja ruchu postępowego i ruchu obrotowego względem osi wirnika umożliwia śmigłowcom wykonanie manewrów, do których przez wiele lat nie były zdolne żadne samoloty. Przykładowo możliwe jest poruszanie się po okręgu tak, aby nos śmigłowca zwrócony był cały czas w kierunku jednego punktu znajdującego się w środku okręgu (piruet).
Ogólnie ujmując - pilot steruje śmigłowcem wykorzystując sterowanie okresowe (pedały - podobnie, jak w samolocie i drążek sterowy) oraz sterowanie ogólne (dźwignia skoku ogólnego i mocy - co jest typowe dla śmigłowców).
W razie awarii zespołu napędowego śmigłowiec może wykonać lądowanie autorotacyjne.
Eksploatacja
Śmigłowiec jest maszyną, w której duża ilość elementów konstrukcji jest poddawana obciążeniom zmiennym co do siły i kierunku. Obciążenia te powodują szkodliwe drgania i naprężenia, a w efekcie zmęczenie materiału. Z tego względu wiele elementów śmigłowca wymaga kosztownych prac serwisowo-naprawczych, co sprawia, że jego eksploatacja jest dużo kosztowniejsza niż samolotu. W razie zaniedbań w zakresie przeglądów i remontów śmigłowca może dojść, na skutek zmęczenia materiału, do pęknięcia któregoś z istotnych elementów (np. łopaty wirnika głównego), co może być przyczyną poważnego w skutkach wypadku.
Śmigłowiec, dla wykonania tej samej pracy użytecznej wymaga - w stosunku do samolotu - dużo więcej energii, jest zatem również droższy w bieżącej eksploatacji.
Zastosowanie
Pomimo bardziej złożonego sterowania, wyższych kosztów zakupu i eksploatacji w porównaniu z samolotami, śmigłowce ze względu na swoje unikalne własności (głównie możliwość pionowego startu i lądowania, zawis) znalazły swoje miejsce w grupach ratowniczych, wojsku i wszędzie tam, gdzie istnieje konieczność lądowania na niewielkiej powierzchni oraz płynnego lotu na niewielkiej wysokości, w trudnych i niedostępnych warunkach terenowych, a także w trudnych warunkach atmosferycznych. Być może w przyszłości wzrośnie również transport cywilny.
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach Nie możesz załączać plików na tym forum Nie możesz ściągać załączników na tym forum
